Bu araç, Topluluğumuzun paylaştığı “Kortizon türlerinin eşdeğer oranları” tablosundaki (BNF/NICE ve standart farmakoloji tablolarıyla doğrulanmış) eşdeğer dozları kullanarak bir glukokortikoid dozunun başka bir glukokortikoide göre yaklaşık karşılığını gösterir.
Yalnızca eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. İlaç değişikliği, doz ayarı veya öğün dağılımı yalnızca endokrinoloğunuzun kararıyla yapılır. Kendi başınıza ilacınızı değiştirmeyin veya azaltmayın — endokrinoloğunuza danışın.
Sonuç
Fludrokortizon (Astonin) hesaplayıcıda yoktur: mineralokortikoid (tuz-su dengesi) ilacıdır; glukokortikoid/antiinflamatuvar eşdeğerliği yoktur ve kortizon ilaçlarıyla birbirinin yerine kullanılmaz. Dozu yalnızca endokrinoloğunuz belirler.
Bilmeniz gerekenler
- Eşdeğer dozlar antiinflamatuvar (glukokortikoid) etki için yaklaşık değerlerdir ve kaynaktan kaynağa farklılık gösterebilir. Addison hastalığında yerine koyma tedavisi kişiye özeldir.
- İlaçların etki süreleri farklıdır (ör. hidrokortizon 8–12 saat, prednizolon 12–36 saat, deksametazon 36–72 saat). Bu yüzden günlük toplam aynı olsa bile öğün dağılımı ve saatleri ilaca göre değişir; sonuçtaki öğün değerleri yalnızca matematiksel karşılıktır.
- Hidrokortizon/kortizonun tuz tutucu (mineralokortikoid) etkisi vardır; prednizolon ve özellikle deksametazonun bu etkisi azdır ya da yoktur. İlaç değişikliğinde Astonin ihtiyacı değişebilir.
- Tablet güçleri sabittir; sonuç ondalıklı çıkabilir. Bölme/yuvarlama kararı da doktorunuza aittir.
- Hastalık, ateş, kusma, ameliyat gibi stres durumlarında doz artırma kurallarını bu araç hesaplamaz. Acil durumda 112’yi arayın.
Kullanılan eşdeğer doz tablosu
| İlaç | Eşdeğer doz (mg) a | Rölatif antiinflamatuvar aktivite | Etki süresi (saat) |
|---|---|---|---|
| Hidrokortizon (kortizol) | 20 | 1 | 8–12 |
| Kortizon asetat | 25 | 0,8 | 8–12 |
| Prednizon | 5 | 4 | 12–36 |
| Prednizolon | 5 | 4 | 12–36 |
| Metilprednizolon | 4 | 5 | 12–36 |
| Triamsinolon | 4 | 5 | 12–36 |
| Fludrokortizon b | — | 10–15 | 12–36 |
| Deksametazon | 0,75 | ≈27–30 | 36–72 |
a Eşdeğer doz oral ve intravenöz kullanım içindir; hesaplayıcı dönüşümü bu sütundan yapar (ör. 20 mg hidrokortizon ≈ 5 mg prednizolon ≈ 0,75 mg deksametazon). b Fludrokortizon yalnız mineralokortikoiddir (tuz tutucu etkisi hidrokortizonun ≈125–150 katı); antiinflamatuvar amaçlı kullanılmaz, hesaplayıcıda dönüşüm yapılmaz.
Değerler BNF/NICE (CKS) ve standart glukokortikoid eşdeğerlik tablolarıyla uyumludur. Hidrokortizon ile kortizol aynı moleküldür (tek satır). Eski topluluk görselimizde hidrokortizon aktivitesi “2” yazıyordu; 1 olarak düzeltilmiştir.
Kaynak: Türkiye Addison Hastaları Topluluğu, “Kortizon Türlerinin Eşdeğer Oranları Nedir?” bilgi kartı (25.10.2026’da düzeltildi); BNF/NICE “Glucocorticoid therapy” ve NICE CKS “Corticosteroids – oral” tablolarıyla doğrulandı.
Steroid (kortizon) ilaçları hakkında → · Steroid acil durum kartı → · Addison krizi →
Tıbbi sorumluluk reddi: Bu sitedeki bilgiler hasta topluluğu tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı, tedavi veya doz değişikliği için mutlaka kendi doktorunuza (endokrinoloğunuza) danışın. Acil durumda 112'yi arayın.